Bloggfćrslur mánađarins, júlí 2013

#181. Vestrćnir andófsmenn

Ţegar ég var yngri, töluvert yngri en ég er í dag, á tímum ţegar ekkert sjónvarp var á fimmtudögum og löngu fyrir tíma internetsins, voru iđulega sagđar fréttir af mönnum eins og Andrei Sakharov. Hann var í fréttum sagđur vera sovéskur andófsmađur. Ég minnist ţess hve manni ţóttu sovésk stjórnvöld miskunnarlaus á ţessu tíma. Ađ halda manni nauđugum vegna skođana sinna.

Hann var menntađur kjarneđlisfrćđingur, sem tók ađ efast um stefnu Sovétríkjanna á 6. áratugnum og byrjađi á ađ vekja athygli sovéskra stjórnvalda á sjónarmiđum sínum, m.a. annars á útbreiđslu kjarnorku og prófun kjarnorkuvopna í andrúmsloftinu.

Hann fékk friđarverđlaun Nóbels áriđ 1975 fyrir baráttu sína og lýsti Norska nóbelsverđlauna nefndin honum sem „talsmanni samvisku mannkynsins" ("a spokesman for the conscience of mankind"). Hann fékk ekki ađ vera viđstaddur verđlaunaafhendinguna og síđar var honum haldiđ í útlegđ í borginni Gorki, sem nú kallast Nizhny Novgorod, frá árinu 1980 til 1986. Hann fékk hjartaáfall og lést áriđ 1989, 68 ára ađ aldri.

Annar mađur var Aleksandr Solzhenitsyn. Solzhenitsyn var rithöfundur og sagnfrćđingur sem upplýsti umheiminn um sovéska Gulagiđ og vinnubúđakerfiđ, ţar sem hann dvaldi sjálfur eftir ađ hafa veriđ dćmdur til vistar ţar áriđ 1945.

Solzhenitsyn var rekinn frá Sovétrikjunum áriđ 1974 og sviptur ríkisborgararétti fyrir skrif sín um Gulagiđ og vistina ţar. Hann dvaldi nćstu 20 árin í Ţýskalandi og Sviss en ţó mest í Bandaríkjunum, eđa 17 ár, ţar til hann sneri aftur til föđurlandsins áriđ 1994, nokkru eftir fall kommúnsimans.

Hann dó áriđ 2008 nírćđur ađ aldri.

Óţarft er ađ nefna Nelson Mandela en hann var fangelsađur fyrir baráttu sína gegn ađskilnađarstefnu suđur-afrískra stjórnvalda, og sat í fangelsi í 27 ár vegna ţess.

Eftir uppljóstranir Snowden og Manning hefur Bandaríkjastjórn stađiđ fyrir linnulausum áróđri gegn ţeim og kćrt ţá fyrir njósnir, en í dag sýknađi dómstóll Bradley Manning af ásökunum um ađ hafa ađstođađ óvininn. Voru Sakharov og Solzhenitsyn, og reyndar margir ađrir ónefndir samviskufangar, eitthvađ öđruvísi en Snowden og Manning? Er stađa Snowden og Manning í grunninn eitthvađ frábrugđin stöđunni sem ţessir menn voru í? Ţeir hafa báđir stađiđ upp frá störfum sínum, vegna ţess ađ ţeim ţóttu ţeirra stjórnvöld ekki vera ađ gera rétta hluti, og ráđast m.a. gegn friđhelgi einkalífsins sem svo sterklega er haldiđ á lofti í heimalandi ţeirra. Og er eitthvađ rangt viđ ţađ? Voru Sakharov og Solzhenitsyn ekki líka ađ vinna gegn óréttlćti sinna stjórnvalda? Er einhver munur á gjörđum ţessara manna?


#180. Getur líka fariđ ađ lögum!

Einar Hugi Bjarnason hćstaréttarlögmađur segir ađ Landsbankinn hafi nćg fordćmi til ađ endurreikna meginţorra gengislána bankans. Hann minnist hins vegar ekki á ađ bankinn hefur líka skýr lagafyrirmćli til ađ fara eftir í starfsemi sinni en eins og viđ vitum hafa stjórnendur bankans kosiđ ađ hundsa lög og dómafordćmi vegna ţessara lána. Á ţví virđist ekki ćtla verđa breyting.

Ţađ er líka rétt ađ benda á ađ flestir dómar sem hafa falliđ eru í málum lögađila, ekki venjulegra neytenda. Venjulegir neytendur eiga líklega betri rétt en lögađilar viđ endurreikning vegna ákvćđa neytendalánalaga sem kveđa á um ađ fjármálastofnanir upplýsi neytendur um heildarlántökukostnađ ţegar lán er tekiđ. Fyrrnefnd lög kveđa einnig á ađ upplýsi skuli neytendur hvernig lántökukostnađur geti breyst og viđ hvađa ađstćđur. Lögin kveđa líka ađ viđ samningsgerđ sé gefin upp árleg hlutfallstala kostnađar vegna lánsins. Sé ekkert af framangreindu gert er óheimilt ađ innheimta lántökukostnađ sem breytir árlegri hlutfallstölu kostnađar. Engir dómar sem hafa fallilđ hafa vegna gengistryggđra lána hafa tekiđ á ţessu atriđi laganna sem sett var inn til ađ uppfylla tilskipun Evrópusambandsins um ólögmćta viđskiptahćtti. Evrópudómstóllinn hefur fellt úrskurđ um túlkun á ţessu ákvćđi í máli C-76/10. Ađ mínu mati hefđi veriđ hćgt fyrir löngu síđan ađ ljúka flestum ţessara mála međ skođun ţessara laga og miđa alla innheimtu viđ upphaflegar greiđsluáćtlanir lána. Ţessi dómstólaleiđ er alltof seinfarin og torsótt enda eiga flestir neytendur ekki auđvelt međ ađ leggja út fyrir lögmannskostnađi vegna dómsmáls.

Ţess ber líka ađ geta ađ Landsbankinn hefur líka hundsađ tilmćli Fjármálaeftirlitsins frá 12.apríl ţess efnis ađ fjármálastofnanir upplýsi viđskiptavini sína hvađa dómafordćmi eigi viđ um gengistryggđ lán ţeirra. 

Lögfrćđideild bankans hefur líka hundsađ mína ósk um tilvísanir í öll dómafordćmi sem mögulega gilda um mitt bílalán hjá bankanum. Óskin var sett fram í vor nokkrum dögum eftir ađ Fjármálaeftirlitiđ sendi fjármálastofnunum fyrrnefnt dreifibréf en ekkert svar hefur borist enn, og kemur líklega ekki.

Landsbankinn er í eigu landsmanna.


mbl.is Getur endurreiknađ flest gengislán
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

#179. Píkuprósar og píkupistlar

Fólk er dregiđ í dilka af ýmsum ástćđum. Sumir af ţví ţeir eru dilkadragara ekki ađ skapi út af skođunum sínum og athöfnum en ađrir af ţví ţeir eru álitnir eitthvađ öđruvísi eđa óćđri t.d. vegna kyns eđa kynţáttar. Karlar eru oft dregnir í dilka af konum sem finnst á kynsystur sínar hallađ.

male-and-female-relationship-sign[1]Viđbrögđ konu einnar viđ nýjasta hefti Herđubreiđar er dćmi um slíkan dilkadrátt. Í frétt á Vísi.is er haft eftir konunni ađ heftiđ sé hrútasamkoma og spyr hún "hrútana" hvernig ţeir geti tekiđ ţátt í slíkri samkomu. Hún bendir á, líklega réttilega, ađ heftiđ sé fullt af greinum, prósum, eftirmćlum og ritdómum, og ađeins 1 pistillinn, ritdómur, sé eftir konu. Af orđum hennar merki ég ađ ekki hafi veriđ haft fyrir ţví ađ fá konur til ađ skrifa merkilegri texta en ritdóm einn.

Nú hef ég aldrei lesiđ Herđubreiđ, hef ekki ađgang ađ blađinu og sćkist ekki eftir honum og veit ekki hvort ţetta sé venjubundin kynjaskipting viđ skriftir í Herđubreiđ. Og mér er satt ađ segja slétt sama. Mér er líka slétt sama hvađ ţessir 10 karlar hafa skrifađ í Herđubreiđ. Ég styđ ekki Samfylkinguna. En ég er orđinn hundţreyttur á "jafnréttishjali" ţeirra kvenna sem telja ađ konur eigi ađ hafa meiri rétt en karlar af ţví ţćr séu konur. Ţađ er ekki jafnrétti. Ţađ er merki um minnimáttarkennd kvennanna og mati ţeirra ađ konur geti ekki komist áfram á eigin verđleikum. Fyrir mér standa konur og karlar jöfn, og eiga ađ hafa sama rétt til orđa og athafna eins og ţeim lystir til. Ekki á ađ ţrýsta á eđa ţvinga konur til ađ gera eitthvađ sem ţćr langar ekki til ađ gera bara af ţví ađ örfáum ađilum ţykir ţörf á ađ uppfylla einhvern kynjakvóta. Ef konur hafa áhuga á ađ birta pistla og prósa í Herđubreiđ held ég ađ ţćr geri ţađ bara.


Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband