Bloggfęrslur mįnašarins, jślķ 2014

#207. Frišargęsluliš į slysstaš.

Öllum er ljóst hversu mikilvęgt žaš er aš rannsakendur fįi ašgang aš slysstaš til aš rannsaka tildrög flugslysa. Heft ašgengi bendir til aš veriš sé aš hylma yfir hvaš raunverulega geršist. Fréttamönnum hafa veriš rétt skilrķki, veski og ašrir persónulegir munir faržeganna, žvķ enginn viršist vita hvaš geri eigi viš žį, og hvernig eigi aš halda utan um slysstašinn. Į svęšinu viršist žvķ rķkja lķtil stjórn.

Bśiš er aš flytja lķkamsleifar sumra fórnarlamba um borš ķ lestarvagna, en samkvęmt fréttum BBC eru žeir ekki kęldir, og ennfremur eru žeir enn į slysstaš en ekki į leiš meš lķkamsleifarnar ķ kęligeymslur, og lķtil merki um aš žaš sé aš breytast. Nś, 4 dögum eftir aš vélin fór nišur, töldu fréttamenn BBC alla vega 27 lķk sem ekki höfšu veriš sótt ķ flakiš og flutt um borš ķ vagnana. Žaš veršur lķklega meiri hįttar mįl aš bera kennsl į lķkin og koma žeim til ęttingja til greftrunar.

Um leiš og eftirlitsmönnum ÖSE var vķsaš af slysstaš hefši lķklega įtti aš senda inn frišargęsluliša SŽ til aš tryggja vettvang. En žar sem slķkt žarf aš fara fyrir öryggisrįš SŽ eru sennilega litlar lķkur į aš žaš hefši gengiš eftir meš Rśssa ķ rįšinu og neitunarvald žeirra.


mbl.is Reyna aš bera kennsl į lķkin
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

#206. Eins og karlinn sagši......

Ég hef lengi bent hér į blogginu į įkvęši 14. gr. neytendalįnalaga frį 1994 um įrlega hlutfallstölu kostnašar og heildarlįntökukostnaš sem segir aš lįnveitanda sé óheimilt aš krefja neytanda um greišslu vaxta eša annars lįntökukostnašar ef žeir eru ekki tilgreindir ķ lįnasamningi og hef bent lögfręšingum į žetta įkvęši vegna gengistryggšra lįnasamninga en talaš fyrir daufum eyrum til žessa. Žaš er gott ef lagaspekingar eru nś farnir aš lķta til žessarar lagagreinar vegna innheimtu neytendalįna. Ég hef žį kannski haft nokkuš til mķns mįls ķ allan žennan tķma.

Hafi įrleg hlutfallstala kostnašar veriš kynnt viš lįntöku, sem og heildarlįntökukostnašur lįnsins, tel ég aš žaš sé takmarkandi viš innheimtu sama samnings, hvort sem hann er verštryggšur eša gengistryggšur. Žess vegna eigi aldrei aš endurreikna gengistryggša lįnasamninga heldur greiša žį heildarendurgreišslu sem kynnt er ķ greišsluįętlun sem fylgdi lįnssamningi.

Ég tel žaš vera einkennilega röksemd aš Hęstiréttur eigi undankomuleiš ķ žrišju mįlsgrein sömu lagareinar ef sżna mį fram į aš ef neytanda hafi veriš ljóst hver lįntökukostnašur įtti aš vera megi rukka hann um verštryggingu. Til aš slķk röksemd gangi upp žarf aš sżna aš neytandi hafi fengiš upplżsingar um heildarlįntökukostnaš og įrlega hlutfallstölu kostnašar, sem lagšar voru fram ķ greišsluįętlun og oftast byggši į 0% veršbólgu! Žannig aš ekki var gert rįš fyrir henni viš samningsgerš, og žvķ ekki hęgt aš innheimta hana aš mķnu mati.

En tel hins vegar aš undankomuleišin, ef hśn žį er til stašar, geti frekar legiš ķ 12.gr. sem segir aš ef lįnssamningur heimilar verštryggingu eša breytingu į vöxtum eša öšrum gjöldum sem teljast hluti įrlegrar hlutfallstölu kostnašar, en ekki er unnt aš meta hverju nemi į žeim tķma sem śtreikningur er geršur, skal reikna śt įrlega hlutfallstölu kostnašar mišaš viš žį forsendu aš veršlag, vextir og önnur gjöld verši óbreytt til loka lįnstķmans. Žar meš hefši žannig įvallt įtt aš miša viš žįverandi veršbólgu viš lįntöku, en ekki 0% veršbólgu. En žar sem oftast var mišaš viš 0% veršbólgu er sś undankoma lķklega heldur ekki til stašar.

En eins og karlinn sagši um įriš: "You aint seen nothing yet!"


mbl.is Ķ andstöšu viš hagsmuni stjórnvalda
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

#205. Synd

Ég verš aš višurkenna žaš aš mér finnst mikil synd aš horfa į eftir žessu skipi til Danmerkur ķ brotajįrn eftir svo langa sögu ķ mķnum fęšingarbę. Nś mį vel vera aš reynt hafi veriš aš fį HB Granda til aš halda skipinu ķ bęnum, ž.e. gefa žaš į Byggšasafniš, um žaš veit ég ekki.  En mér finnst aš žaš hefši įtt aš varšveita žaš og sögu žess ķ bęnum, og ég velti fyrir mér hvort upphafsmašur Byggšasafnsins ķ Göršum, sr. Jón M. Gušjónsson, hefši leyst landfestar eftir žennan tķma. Žaš er lķtiš eftir af śtgeršarsögu stįlskipa ķ landinu, ž.e. gömlum skipum eins og Vķkingi, žó reynt sé aš halda upp į gamla og fśna trébįta meš ęši misjöfnum įrangri. Stįlskipaśtgeršinn er ekki sķšur merkileg og ber aš varšveita lķka.

En svo mį lķka velta žvķ fyrir sér hvort Skagamenn hafi eitthvaš meš svona skip aš gera til varšveislu, mišaš viš hvernig fariš hefur fyrir Kśtter Sigurfara, sem er aš hruni kominn viš Byggšasafniš.


mbl.is Farinn til Danmerkur
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

#204. Hrašlestardraumar

Mér hefur alltaf óaš hugmyndum um hrašlest į milli FLE og Reykjavķkur, og hvaš žį aš slķk framkvęmd yrši fjįrmögnuš meš ķslenskum Matadorkrónum. Tel aš Ķslendingar hafi engan veginn efni į slķku mannvirki. Ef hins vegar erlendir ašilar eru tilbśnir aš fjįrmagna, eiga og reka slķkt fyrirbęri hef ég ekki į móti žvķ, enda žarf erlendan gjaldeyri til aš fjįrmagna tęplega helming framkvęmdarinnar aš minnsta kosti, og žvķ kjöriš aš žaš fjįrmagn komi annars stašar en frį innlendum ašilum ķ gegnum gjaldeyrisforša Sešlabankans.

Ég hendi hér fram nokkrum pęlingum sem komu ķ hugann žegar ég renndi yfir skżrsluna. 

Kostnašur vegna ašfanga og bśnašar ķ erlendum gjaldeyri er įętlašur 46 milljaršar, en ég giska į aš hann gęti mögulega veriš hęrri sem nemur kostnaši viš gangnageršina, eša alls um 61 milljaršur ķ erlendum gjaldeyri sem žyrfti til verksins. Og er žį mišaš viš gengi Sešlabankans sem er verulega hęrra en gengi krónunnar į erlendum mörkušum og vafalaust ómögulegt aš erlendir fjįrfestar fengjust til aš fjįrmagna svona stórt verkefni į slķku gengi. Fjįrfestar myndu vęntanlega heimta lęgra gengi en opinbert gengi Sešlabankans viš slķka fjįrmögnun į sama hįtt og Sešlabankinn hefur reynt aš lokka erlent fjįrmagn til landsins meš gjaldeyrisśtbošum. Kostnašur vegna lęgra gengis gęti oršiš 20% hęrri en reiknaš er meš ķ forsendum ef tekiš er miš af nżlegu śtboši Sešlabankans sem keypti Evrur į genginu 186 kr., į mešan opinbert gengi er hęrra eša um 154 kr.

Ķ skżrslunni kemur fram aš sambęrilegar framkvęmdir ķ Noregi og Svķžjóš voru geršar ķ samvinnu viš rķki ķ formi styrkja og įbyrgša. Žó er ekki gert rįš fyrir aškomu rķki eša sveitarfélaga vegna žessa verkefnis!  Hvers vegna yrši žaš öšru vķsi hér, sérstaklega sé tekiš tillit til hversu mikil žörf er į erlendum gjaldeyri til verksins? Ég tel ekki ólķklegt aš erlendir ašilar fęru fram į rķkisįbyrgš vegna erlendrar lįntöku mišaš viš žau gjaldeyrishöft sem viš bśum viš vegna svona verkefnis.

Ķ skżrslunni er vķsaš til talna vegna notkunar faržega į lestarferšum til London city flugvallar žar sem notkunarhlutfall faržega į lest til og frį flugvelli er um 55%. En hvernig er notkunarhlutfall lesta frį London Gatwick eša London Heathrow inn ķ mišborgina? Bįšir flugvellir eru miklu stęrri en London city og sennilega hlutfallslega sambęrilegri viš Keflavķkurflugvöll hvaš hlutverk varšar, og hugsanlega ešlilegra aš miša viš žį. Į hinn bóginn er ešlilegt aš lķta til žess aš aš faržegar sem fara um bęši Gatwick og Heathrow koma śr fleiri įttum en bara śr mišborg London sem getur haft įhrif į notkun lesta en jafnframt fara margar lestar ekki beint į flugvellina og faržegar žurfa aš skipta inn ķ London til aš komast śt į flugvöll. Žrišjungur faržega um London city fer til 3 af um 20 flugvöllum sem flogiš er til frį vellinum, og fimmtungur feršast innan Stóra-Bretlands, į milli Skotlands og London.

Ķ forsendum er mišaš viš 50 įra afskriftarkostnaš į teinum og stöšvum, en hver er endurnżjunaržörf (lķftķmi) teina į svona leiš?

Žį munu faržegar žurfa aš mestu aš notast viš almenningssamgöngur til og frį lestarstöš, og žį oft leigubķla žar sem strętó hefur ekki hafiš akstur į žeim tķma sem lestin į aš fara fyrstu ferš. Slķkt gęti žó vissulega breyst ef af verkefninu veršur. Ekki gat ég žó séš ķ fljótu bragši aš žessi lišur vęri tekin meš inn ķ kostnaš ķ samanburši viš notkun einkabķls/leigubķls til aš komast til Keflavķkur. En yrši hagkvęmt fyrir fjölskyldu aš fara į lestarstöš meš leigubķl og žašan til Keflavķkur ķ staš žess aš aka sjįlf eša taka leigubķl? Verš fyrir staka lestarferš er įętlaš um 3800 kr.! Fyrir 4 manna fjölskyldu gerir žaš um 15.000 kr. ašra leišina, eša 30.000 kr. bįšar leišir og er žį ótalinn kostnašur aš koma sér til og frį lestarstöš, sem getur aušveldlega hlaupiš į 6-10.000 kr. eša meira ašra leišina og žar meš allt aš 40-50.000 kr. Stök rśtuferš frį BSĶ til Keflavķkur kostar nś 1950 kr. Lķklega yrši ódżrara fyrir fjölskyldu aš fara meš rśtu ķ staš lestar, en lķklega ódżrast aš fara bara į bķlnum beint til Keflavķkur og leggja ķ langtķmastęši. Bķlastęšagjald fyrir 14 daga er 9.800 kr. og fyrir 21 dag 12.600 kr., eša mun ódżrara en aš fara meš lest ašra leišina! Eldsneytiskostnašur fram og til baka gęti veriš um 5.000 kr.

Ķ skżrslunni er einnig nefndur mögulegur sparnašur flugfélaga viš feršalög flugįhafna til Keflavķkur meš lest. Af reynslu žį finnst mér ekki mjög lķklegt aš įhafnir muni notast viš almennningslestir ķ tengslum viš feršir til og frį vinnu, jafnvel žó aš vinnuveitandi mundi bera slķkan kostnaš!

Sjįfur hefši ég įhuga į aš sjį kostnašarįętlun viš lagningu raflķna fyrir ofan Reykjanesbrautina og nżta hana žar meš betur meš notkun rafvagna. Ég tel žaš ekki sķšri kost heldur en lest žó feršatķmi yrši lengri en lestar vegna minni hraša. En lķklega mun ódżrara verkefni en žessi hrašlestardraumar.

 


mbl.is Stofnkostnašur hrašlestar 100 milljaršar
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

#203. Hręšsluįróšur

En gerir Lżsing lķtiš śr nišurstöšum dómstóla og telur fordęmisgildi hérašsdóms ķ sķšustu viku lķtiš. Gamli fréttamašurinn og spunameistari Lżsingar, Žór Jónsson, bendir į aš Lżsing hafi unniš fimmtįn gengistryggingarmįl fyrir Hęstarétti frį 2012. Stutt leit į vef Hęstaréttar fyrir tķmabiliš 1.janśar 2012 til dagsins ķ dag, 7. jślķ, gaf hins vegar einungis 5 mįl vegna gengistryggingar žar sem Lżsing var mįlsašili, žarf af 4 gegn lögašilum. Vel mį vera aš žau séu fleiri en ég nennti ekki aš eyša tķma ķ aš leita nįnar, satt aš segja. 

Ég hef nokkrum sinnum bent į hér į blogginu aš ég telji neytendur eiga betri rétt en lögašilar vegna bķla-og tękjafjįrmögnunarsamninga vegna įkvęša neytendalįnalaga og ętla ekki aš rekja žaš aftur hér. Er bśinn aš fį algert ógeš į žessu fyrirtęki, og er ekki einu sinni višskiptavinur! Lauk mķnum višskiptum viš žaš įriš 2002 ef ég man rétt, og er ekki į leišinni til žeirra aftur žó aš žau višskipti hafi veriš snuršulaus į sķnum tķma.

Dómari ķ mįlunum ķ sķšustu viku var Skśli Magnśsson, fyrrum ritari viš EFTA dómstólinn. Ķ nišurstöšu sinni bendir hann į aš žegar neytendur greiša samning upp fyrir lok samningstķma eiga žeir rétt į lękkun lįntökukostnašar, sbr. įkvęši neytendalįnalaga nr. 121/1994, sjį 16.gr. sömu laga. Lķklega į žetta įkvęši viš mikinn fjölda lįnasamninga Lżsingar viš venjulega neytendur.

Žess vegna ętti fólk aš vera alveg óhrętt aš hjóla ķ Lżsingu vegna lįnasamninga og žvķ fyrr žvķ betra, žvķ ég er undrandi į aš fyrirtękiš sé hreinlega rekstrarhęft, hvaš žį aš žaš verši aš žegar öllum žessum mįlum veršur lokiš. Fyrstir koma fyrstir fį!


mbl.is Krefja Lżsingu um neikvęša vexti
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

#202. Til hamingju, en....?

Um leiš og įstęša er til aš óska starfsfólki Gengislįna og skjólstęšingum žeirra til hamingju meš nišurstöšuna furša ég mig į žvķ hvers vegna įkvęši laga um neytendalįn eru ekki notuš ķ mįlatilbśnaši. 

Ég er aš sjįlfsögšu aš tala um įkvęši um heildarlįntökukostnaš og įrlega hlutfallstölu kostnašar sem ég er nokkrum sinnum bśinn aš benda į hér į blogginu og ķ athugasemdum annars stašar aš mögulega eigi aš byggja į ķ mįlatilbśnaši vegna gengistryggšra lįna, sérstaklega vegna bķla-og tękjafjįrmögnunarsamninga almennra neytenda.

Fyrir žį sem vita ekki hvaš ég er aš tala um į ég viš įkvęši 14.gr. laga um neytendalįn nr. 121 frį 1994, en ķ žar var sagt aš "lįnveitanda er eigi heimilt aš krefjast greišslu frekari lįntökukostnašar en tilgreindur er ķ samningi skv. 4. tölul. 1. mgr. 6. gr. Sé įrleg hlutfallstala kostnašar, sbr. 5. tölul. 1. mgr. 6. gr., of lįgt reiknuš er lįnveitanda eigi heimilt aš krefjast heildarlįntökukostnašar sem gęfi hęrri įrlega hlutfallstölu kostnašar."

Žetta įkvęši hefur nś veriš tekiš śt śr nśverandi lögum um neytendalįn. Hins vegar ber aš lķta til žess aš įkvęšiš var gilt žegar neytendur geršu sķna gengistryggšu samninga viš Lżsingu, Avant, SP-Fjįrmögnun og fleiri ašila, og ętti žess vegna aš vera takmarkandi viš innheimtu žessara samninga aš mķnu mati. 

Neytendum var kynnt viš samningsgerš upphęš sem įtti aš vera heildarlįntökukostnašur samningsins įsamt įrlegri hlutfallstölu kostnašar svo hęgt vęri aš bera saman ólķka fjįrmögnunarkosti. Bęši žessi atriši mįttu ekki hękka samkvęmt žįverandi įkvęšum laganna nema forsendur breytinganna vęru kynntar ķ samningi og tilgreint aš breytingarnar gętu haft įhrif į heildarlįntökukostnaš og įrlega hlutfallstölu kostnašar. Ég leyfi mér aš fullyrša aš möguleg įhrif breytinga į žessi tvö atriši hafi aldrei veriš tilgreind, og ég tel žar meš óheimilt aš innheimta eina krónu umfram žaš sem tilgreint var viš samningsgerš, hvaš sem endurreikningi lķšur. Endurreikningur hefur alltaf veriš óžarfur aš mķnu mati vegna žessara įkvęša.

Viš śrlausn žessara tveggja mįla lķtur dómurinn til įkvęša fyrrgreindra laga og tiltekur aš sbr. įkvęši 1.mgr. 16.gr. laga nr. 121/1994, žį į neytandi sem greišir upp lįn fyrir umsamdan lįnstķma rétt į lękkun heildarlįntökukostnašar sem annars hefši veriš innheimtur eftir greišsludagsetningu. En hvers vegna dómarinn lķtur ekki til įkvęša 14.gr. sömu laga, og ég tilgreindi hér aš ofan, er mér ókunnugt en mögulega var dómnum ekki kynntur upphaflegur heildarlįntökukostnašur og įrleg hlutfallstala kostnašar, og žess vegna er ekki tekin afstaša til žess hvort žęr uplżsingar takmarki innheimtu samnings. Ég tel aš žessi tvö atriši, upphaflegur heildarlįntökukostnašur og įrleg hlutfallstala kostnašar sé takmarkandi viš innheimtu žessara lįna, sbr. fyrrgreind lagaįkvęši. Žaš į žó eftir aš koma ķ ljós.

Mér hefur alltaf fundist einkennilegt aš neytendur eigi aš sętta sig endurreikning samnings žar sem žeim er gert aš greiša hęrri heildarlįntökukostnaš en samiš var um ķ upphafi.  Ég tel žaš fullkomlega ólöglegt og hef skoraš į lögmenn aš lįta reyna į žessi įkvęši ķ mįlatilbśnaši.

mbl.is Lżsing tapaši tveimur mįlum
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband